sale.psgmedical@gmail.com
0765.28.48.68
Khói phẫu thuật được hình thành như thế nào?
Khi dao điện, laser hoặc các thiết bị sinh nhiệt tác động lên mô, nhiệt độ tại vị trí can thiệp có thể làm tế bào bị phá hủy và tạo ra hỗn hợp hơi, khí và các hạt vật chất lơ lửng. Hỗn hợp này thường được gọi là surgical smoke, surgical plume hoặc electrosurgical smoke.
Do đó, khói phẫu thuật không chỉ là “khói” theo nghĩa thông thường. Thành phần của nó phụ thuộc vào loại mô, thiết bị năng lượng, công suất sử dụng và đặc điểm của thủ thuật.
NIOSH ghi nhận khói phẫu thuật có thể chứa khí và hơi hóa học, bioaerosol, vật liệu tế bào và các thành phần sinh học. Một số hợp chất được phát hiện bao gồm benzene, hydrogen cyanide và formaldehyde. OSHA cũng ghi nhận carbon monoxide, polyaromatic hydrocarbons và nhiều loại khí ở nồng độ vết trong surgical plume.
Điều này giải thích tại sao kiểm soát khói phẫu thuật không nên chỉ được xem là vấn đề loại bỏ mùi khó chịu.
Khói phẫu thuật có thể ảnh hưởng đến nhân viên phòng mổ như thế nào?
Đối tượng cần đặc biệt quan tâm không chỉ là bệnh nhân mà còn là bác sĩ phẫu thuật, điều dưỡng, bác sĩ gây mê, kỹ thuật viên và các nhân viên thường xuyên làm việc trong phòng mổ.
Điểm đáng chú ý là tính chất phơi nhiễm lặp lại. Một ca phẫu thuật riêng lẻ có thể chỉ tạo ra khói trong một khoảng thời gian nhất định, nhưng nhân viên y tế có thể tham gia nhiều ca phẫu thuật trong ngày và tiếp tục làm việc trong môi trường này trong nhiều năm.
Kích ứng đường hô hấp và các triệu chứng liên quan
OSHA ghi nhận surgical plume có thể gây kích ứng đường hô hấp trên, đặc biệt khi phơi nhiễm ở nồng độ cao. Các tài liệu chuyên môn của AORN cũng đề cập đến những triệu chứng được ghi nhận ở người tiếp xúc với khói phẫu thuật như đau đầu, kích ứng họng và chóng mặt.
NIOSH vì vậy xem việc hít phải surgical smoke là một nguy cơ tiềm tàng đối với cả nhân viên trong ê-kíp phẫu thuật và bệnh nhân.
Các thành phần hóa học và sinh học
Một vấn đề khác là khói phẫu thuật không phải hỗn hợp đồng nhất.
Các nghiên cứu đã phát hiện trong surgical plume những chất hóa học và vật liệu sinh học khác nhau. NIOSH đề cập đến khí, hơi độc, bioaerosol và vật liệu tế bào; OSHA cũng lưu ý khói có tiềm năng gây đột biến trong các nghiên cứu in vitro.
Tuy nhiên, cần diễn giải bằng chứng một cách thận trọng.
Việc phát hiện vật liệu sinh học hoặc các chất có khả năng gây hại trong khói không đồng nghĩa rằng mọi lần tiếp xúc đều dẫn đến bệnh, và OSHA lưu ý rằng chưa có bằng chứng ghi nhận lây truyền bệnh nhiễm trùng qua surgical smoke trong điều kiện lâm sàng, dù khả năng tạo ra các mảnh virus lây nhiễm trong một số tình huống đã được quan tâm.
Đây là lý do cách tiếp cận phù hợp không phải là tạo tâm lý lo ngại quá mức, mà là giảm phơi nhiễm có thể phòng tránh được.
Trong phẫu thuật nội soi, vấn đề còn liên quan đến tầm nhìn phẫu thuật
Đối với phẫu thuật nội soi ổ bụng, khói được tạo ra trong một khoang phẫu thuật kín có duy trì pneumoperitoneum.
Khi sử dụng điện phẫu trong ổ bụng, khói có thể tích tụ và làm giảm độ rõ của hình ảnh nội soi. Điều này tạo ra một vấn đề thực tế khác ngoài phơi nhiễm:
khói có thể cản trở tầm nhìn của phẫu thuật viên.
NIOSH từ lâu đã ghi nhận surgical smoke ở nồng độ cao có thể tạo ra vấn đề về tầm nhìn cho phẫu thuật viên; các tài liệu của AORN cũng xem hệ thống hút và lọc khói trong phẫu thuật xâm lấn tối thiểu là một phương pháp kiểm soát phù hợp khi dự kiến phát sinh surgical smoke.
Vì vậy, quản lý khói trong nội soi có hai mục tiêu song song:
duy trì trường nhìn phẫu thuật và hạn chế phát tán khói chưa được lọc ra môi trường phòng mổ.
Tại sao thông khí phòng mổ hoặc khẩu trang không giải quyết toàn bộ vấn đề?
Một nguyên tắc quan trọng trong kiểm soát nguy cơ nghề nghiệp là:
Kiểm soát chất ô nhiễm càng gần nguồn phát sinh càng tốt.
Thông khí chung của phòng mổ đóng vai trò quan trọng đối với chất lượng không khí, nhưng AORN nhấn mạnh rằng room ventilation không thay thế cho việc hút và lọc khói tại nguồn.
Tương tự, phương tiện bảo vệ hô hấp có thể đóng vai trò bổ sung trong những tình huống thích hợp, nhưng không nên được xem là biện pháp thay thế cho kiểm soát khói hiệu quả tại nguồn. Đây cũng chính là cách tiếp cận theo hierarchy of controls được AORN nhấn mạnh trong hướng dẫn về surgical smoke safety.
Hút và lọc khói tại nguồn đóng vai trò gì?
NIOSH khuyến nghị sử dụng thông khí chung kết hợp với local exhaust ventilation để kiểm soát khói sinh ra từ laser và thiết bị điện phẫu. OSHA cũng đề cập đến các hệ thống hút khói cục bộ và hệ thống hút có bộ lọc như những biện pháp kiểm soát phơi nhiễm.
AORN hiện nhấn mạnh source capture and filtration như phương pháp ưu tiên trong chiến lược kiểm soát surgical smoke.
Trong phẫu thuật mở, điều này thường được thực hiện bằng đầu hút đặt gần vị trí phát sinh khói.
Trong phẫu thuật nội soi, bài toán khác hơn: khói được tạo ra bên trong khoang ổ bụng. Vì vậy, một trong các phương pháp có thể sử dụng là đưa dòng khí chứa khói từ pneumoperitoneum qua một hệ thống lọc trước khi khí được thải ra ngoài.
Đây chính là vị trí mà các bộ lọc khói kết nối với trocar có thể đóng vai trò.
LiNA LapGuard™ và vai trò lọc khói trong phẫu thuật nội soi
.png)
LiNA LapGuard™ được thiết kế như một bộ lọc khói phẫu thuật nội soi (laparoscopic smoke filter).
Theo thông tin chính thức của nhà sản xuất, thiết bị sử dụng bộ lọc ULPA kết hợp than hoạt tính nhằm hỗ trợ dẫn thoát và lọc khói điện phẫu trong các thủ thuật nội soi.
Điểm đáng chú ý về thiết kế của LapGuard là sự đơn giản.
Thiết bị được kết nối bằng Luer lock với gas port của trocar. Khi sử dụng điện phẫu nhiều, roller clamp có thể được điều chỉnh để duy trì dòng khí phù hợp. Đây là cơ chế được chính LiNA mô tả trong tài liệu sản phẩm.
Điều này cho phép LapGuard thực hiện vai trò:
Ổ bụng → khí chứa surgical smoke → gas port trocar → LapGuard → lọc → khí thoát ra ngoài
Thay vì:
Ổ bụng → mở gas port → khói thoát trực tiếp vào phòng mổ.
Bộ lọc ULPA và than hoạt tính có nhiệm vụ khác nhau
Cấu trúc này cũng đáng được giải thích về mặt kỹ thuật.
ULPA filter hướng đến việc giữ lại các hạt rất nhỏ trong dòng khí, trong khi activated carbon – than hoạt tính hỗ trợ xử lý các thành phần liên quan đến mùi.
LiNA công bố LapGuard đã được thử nghiệm với virus aerosol hóa có đường kính 25–27 nm và đạt hiệu suất lọc 99,999968% trong điều kiện thử nghiệm của hãng.
Tuy nhiên, con số này nên được hiểu đúng:
đây là dữ liệu về hiệu suất lọc trong điều kiện thử nghiệm, không phải bằng chứng rằng thiết bị ngăn ngừa một tỷ lệ tương ứng các trường hợp lây nhiễm hoặc biến cố lâm sàng.
Cách diễn giải này đặc biệt quan trọng đối với nội dung y khoa.
LapGuard™ không nên được xem là giải pháp thay thế cho toàn bộ chương trình kiểm soát khói
Đây là điểm tôi nghĩ cần nói rõ.
LapGuard™ không nên được mô tả như một sản phẩm “loại bỏ mọi nguy cơ từ surgical smoke”. Việc kiểm soát khói phẫu thuật cần được nhìn dưới góc độ tổng thể, bao gồm loại thủ thuật, lượng khói dự kiến, thiết bị năng lượng sử dụng, thông khí phòng mổ, phương tiện hút/lọc và các quy trình an toàn của từng cơ sở.
AORN hiện cũng tiếp cận surgical smoke theo hướng một chương trình an toàn toàn diện, bao gồm đánh giá nguy cơ, lập kế hoạch theo thủ thuật, hút và lọc khói, phương tiện bảo vệ hô hấp khi cần, đào tạo nhân viên và đánh giá chất lượng thực hành.
Trong chiến lược đó, vai trò cụ thể của LapGuard™ là:
một phương tiện kiểm soát và lọc dòng khí chứa khói ngay tại đường thoát khí của trocar trong phẫu thuật nội soi.
Đây là cách đặt sản phẩm vào bối cảnh khoa học hợp lý hơn việc mô tả nó đơn thuần là “máy hút khói”.
Một thay đổi nhỏ có thể tác động đến môi trường phòng mổ
Khói phẫu thuật là sản phẩm phụ quen thuộc của các thiết bị năng lượng, nhưng “quen thuộc” không có nghĩa là nên được xem nhẹ.
Các tài liệu từ NIOSH, OSHA và AORN đều cho thấy surgical smoke là vấn đề cần được quản lý trong môi trường phẫu thuật. Kiểm soát tại nguồn và lọc khói là những thành phần quan trọng của chiến lược giảm phơi nhiễm.
Đối với phẫu thuật nội soi, nơi khói có thể tích tụ trong pneumoperitoneum và ảnh hưởng đến tầm nhìn, việc kiểm soát dòng khí thoát ra từ trocar còn mang ý nghĩa thực hành trực tiếp đối với quá trình phẫu thuật.
Các thiết bị lọc khói tại trocar như LiNA LapGuard™ cung cấp một phương án tương đối đơn giản để đưa dòng khí chứa khói qua bộ lọc trước khi thoát ra môi trường phòng mổ. Theo tài liệu của LiNA, LapGuard sử dụng ULPA kết hợp than hoạt tính và được kết nối trực tiếp với gas port của trocar.
Vì vậy, giá trị của kiểm soát khói không nằm ở việc bổ sung thêm một thiết bị vào phòng mổ, mà ở một nguyên tắc rộng hơn:
Khói phẫu thuật là một nguồn phơi nhiễm có thể kiểm soát. Khi có giải pháp phù hợp, việc giảm lượng khói chưa được lọc phát tán vào môi trường phòng mổ nên được xem là một phần của thực hành phẫu thuật an toàn.
Tài liệu chuyên môn tham khảo
Các nguồn chính của bài gồm hướng dẫn và tài liệu của NIOSH/CDC – Control of Smoke From Laser/Electric Surgical Procedures, OSHA – Laser/Electrosurgery Plume, AORN – Guideline for Surgical Smoke Safety và thông tin kỹ thuật chính thức của LiNA Medical – LiNA LapGuard™.
